13. Hafta

Bebeğim nasıl görünüyor?

Bebeğin artık kabaca bir bezelye kapçığı büyüklüğünde ve ilk üç ayın sonunda hızla büyümeye devam ediyor.

Başı hâlâ vücuduna göre büyük görünse de oranlar giderek daha dengeli hâle gelmeye başlar. Kolları belirgin şekilde uzamıştır; dirsekleri, bilekleri ve parmaklı elleri artık daha net seçilebilir.

Bebeğin hareket eder. İlk hareketler ani ve düzensiz olabilir; zamanla daha akıcı görünmeye başlar. Ancak bu haftada hareketleri hissetmemen normaldir; birçok kişi ilk hareketleri daha ileri haftalarda fark eder.

Bazı bebekler rahimde başparmaklarını emer. Bu, emme refleksinin gelişmesine yardımcı olur.

Bu hafta bebeğinde neler gelişiyor?

Bebeğin amniyon sıvısını yutmaya ve idrar yapmaya başlamıştır. Amniyon sıvısı birkaç saatte bir yeniden dolaşıma girer.

Üreme organları vücudun içinde büyük ölçüde oluşmuştur. Dış cinsel organlar da gelişimini sürdürür; ancak cinsiyet çoğu zaman 20. hafta ultrasonunda daha net değerlendirilir.

Ses telleri ve akciğerler gelişmeye devam eder. Bebeğin rahim içinde hava solumaz; oksijen, göbek kordonu aracılığıyla gelir. Cildi kalınlaşmaya başlasa da hâlâ incedir. Melanin üretimi de başlar; cilt rengi doğumdan sonra zamanla daha belirgin hâle gelir.

İskelet sistemi gelişimini sürdürür. Köprücük kemiği ile uyluk kemiği ilk belirginleşen kemikler arasındadır.

Vücudumda neler oluyor?

Rahmin yukarı ve dışarı doğru büyüdükçe küçük bir gebelik karnı görünür hâle gelebilir. Rahim mesaneden biraz uzaklaştıkça, daha sık idrara çıkma ihtiyacı bazı kişilerde azalabilir.

Pelvik bölgeye giden kan akımı artar. Bu durum bazı kadınlarda cinsel istekte artışa yol açabilir; bazı kadınlarda ise hiçbir değişiklik olmayabilir. Susuzluk hissi de artabileceği için yeterli sıvı almak önemlidir.

Doktorun aksini söylemedikçe, gebelikte cinsel ilişki genellikle güvenlidir.

Enfeksiyonlardan korunma

Kendini ve bebeğini bazı enfeksiyonlardan korumak için:

• Suçiçeği veya kızamıkçığı olan kişilerle temastan kaçınmaya çalış. Temas ettiğini düşünüyorsan doktoruna haber ver.
• Az pişmiş et, salam gibi kürlenmiş etler ve pastörize edilmemiş keçi sütü ya da peyniri tüketme. Bu gıdalar bazı enfeksiyonlar açısından risk taşıyabilir.
• Zika virüsünden etkilenen bölgelere seyahat planı varsa önceden tıbbi danışmanlık alın.

Diş ve ağız sağlığı

Gebelikte diş eti hassasiyeti artabilir. Ağız sağlığını korumak için:

• Dişlerini günde iki kez fırçala.
• Şekerli atıştırmalıkları ve içecekleri sınırla.
• Sigara içme.
• Hassas diş etleri için yumuşak kıllı bir diş fırçası kullan.
• Dişlerini nazik, dairesel hareketlerle fırçala.
• Alkolsüz gargara tercih et.

Gebelikte ne kadar kilo almalıyım?

Gebelikte sağlıklı kilo alımı kişiden kişiye değişir. Başlangıç kilon, boyun ve genel sağlık durumun bu süreci etkiler. Kilo takibi konusunda en doğru değerlendirme doktorun tarafından yapılır.

Gebelik belirtilerin şunları içerebilir:

• şiş ve kanayan diş etleri
• genişleyen rahmin neden olduğu yan ağrıları, yani yuvarlak bağ ağrısı
• burun kanaması
• şişkinlik
• kabızlık
• hazımsızlık ve mide ekşimesi
• hassas göğüsler
• bacak krampları
• baş dönmesi
• şiş eller ve ayaklar
• idrar yolu enfeksiyonu
• vajinal enfeksiyon
• yüzde koyulaşan cilt ya da kahverengi lekeler; buna kloazma veya gebelik maskesi denir
• daha yağlı, sivilceli cilt
• daha gür ve parlak saçlar

Önceki haftalardan kalan belirtiler de sürebilir:

• sabah bulantısı
• gebelik aşermeleri
• artmış koku alma duyusu
• ruh hâli değişimleri
• vajinadan gelen süt beyazı akıntı
• hafif lekelenme

Sabah bulantısı ve yiyecek tiksintileri bu haftalarda azalmaya başlayabilir; ancak herkes için aynı hızda düzelmez. Bazı kişilerde birkaç hafta daha sürebilir.

Ara sıra kramp yaşamak gebelikte görülebilir. Gaz, şişkinlik ve yuvarlak bağ ağrısı buna neden olabilir. Hafif hareket etmek, ılık duş almak, sıvı tüketmek veya uzanmak rahatlatabilir. Ancak kramp birkaç dakikalık dinlenmeyle geçmiyorsa, ağrı şiddetliyse, üst karında ağrı varsa ya da ateş ve baş dönmesi gibi başka belirtiler eşlik ediyorsa doktorunu ara.

Burun tıkanıklığı gebelikte sık görülür. Hormonlar ve artan kan hacmi buna yol açabilir. Ancak ateş, öksürük, boğaz ağrısı veya şiş bezler varsa soğuk algınlığı ya da başka bir enfeksiyon olabilir.

Gebelikte artan kan hacmi nedeniyle göğüs, meme ve karında damarlar daha belirgin hâle gelebilir. Bacaklarda varis de oluşabilir. Bunlar çoğu zaman doğumdan sonra azalır.

Gebelikte vajinal akıntının artması normal olabilir. Akıntı süt beyazı, ince ve kötü kokulu değilse çoğu zaman endişe gerekmez. Ancak gri, sarı veya yeşil renkli; ağrı, kaşıntı veya kötü koku yapan akıntı değerlendirilmelidir.

Mide ekşimesi, gebelikteki hormonal ve fiziksel değişikliklerle ilişkili olabilir. Baharatlı ve asitli yiyeceklerden kaçınmak, daha küçük öğünler yemek, yavaş yemek ve yemekten sonra sakız çiğnemek bazı kişilerde rahatlatıcı olabilir. Şikâyetler sürerse doktoruna danış.

Aşermeler

Herkeste gebelik aşermesi olmaz. Varsa, bunun hormonal değişiklikler ve tat-koku duyusundaki değişikliklerle ilişkili olduğu düşünülür. Dengeli beslenmeye devam etmek önemlidir.

Dışarıda yemek yerken

Dışarıda yemek yerken iyi pişmiş et, tavuk ve balık gibi güvenli seçenekleri tercih etmek önemlidir. Çiğ veya az pişmiş gıdalardan kaçınılmalıdır.

Demir alımı

Demir ihtiyacı gebelikte artar. Kırmızı et, ördek, soya ürünleri, ıspanak, kuru meyveler ve kabuklu patates demir kaynakları arasındadır. Takviye gerekip gerekmediğini doktorun belirlemelidir.

Aktif kalmak

Kendini daha iyi hissediyorsan, aktif kalmak enerji düzeyini destekleyebilir. Egzersiz illa yapılandırılmış bir ders olmak zorunda değildir; merdiven çıkmak veya yürümek de yardımcı olabilir. Uzun süre hareketsiz kalmamaya çalış.

Pelvik taban kasları

Pelvik taban kaslarını güçlendirmek gebelik ve doğum sürecinde yararlı olabilir. Bu egzersizler, öksürürken ya da hapşırırken idrar kaçırmayı azaltmaya yardımcı olabilir.

Vajinal akıntı

Gebelikte artan vajinal akıntı lökore olarak adlandırılır. İnce, süt renginde ve hafif kokulu olabilir. Östrojen artışı ve pelvik bölgeye giden kan akımı bu artışta rol oynar. Bölgeyi kuru tutmak için günlük ped kullanılabilir; ancak tampon ve vajinal duş önerilmez.

İkiz olabilir mi?

Karnının beklediğinden büyük görünmesi tek başına ikiz gebelik anlamına gelmez. Tarih hesabı, şişkinlik, bebeğin büyüklüğü ve başka nedenler de etkili olabilir. Kesin değerlendirme için ultrason ve doktor takibi gerekir.

İdrar testi

Gebelik kontrollerinde sık yapılan idrar testleri; gestasyonel diyabet, preeklampsi ve idrar yolu enfeksiyonu gibi durumların taranmasına yardımcı olabilir.

İç çamaşırı seçimi

Artan vajinal akıntı nedeniyle pamuklu ve nefes alan iç çamaşırları daha rahat olabilir.

Destek sütyeni

Göğüslerde büyüme ve hassasiyet arttıkça, ayarlanabilir askılı, rahat ve destekleyici bir sütyen tercih etmek faydalı olabilir.