9. Hafta

Bebeğim nasıl görünüyor?

Bebeğin artık bir üzüm tanesi kadar ve görünümü her geçen gün daha çok bir bebeğe benziyor.

Yüzü daha tanınabilir görünmeye başlıyor. Gözleri göz kapaklarıyla korunuyor; küçük bir ağzı var ve dilinde minik tat tomurcukları oluşmaya başlıyor.

Eller ve ayaklar gelişiyor, ancak henüz belirgin el ya da ayak parmakları yok. Şimdilik sadece parmakların oluşacağı yerde oluklar görülüyor.

Kalp, beyin, akciğerler, böbrekler ve bağırsaklar gibi büyük iç organların tamamı gelişimini sürdürüyor. Kemikler de oluşmaya başlıyor.

Bebeğinin cinsel organları da şekillenmeye başlıyor. Ancak erkek mi kız mı olduğunu öğrenmek için çoğu zaman 18 ila 21. haftalarda yapılan ayrıntılı ultrasonu beklemek gerekir.

Gözler gelişiyor

Bebeğinin gözleri büyüyor ve artık gözlerin içinde renk oluşmaya başlıyor. Tüm bebeklerin mavi gözlü doğduğu düşüncesi doğru değildir. Göz rengi, ebeveynlerden gelen genetik özelliklere bağlıdır ve doğumdan sonra da değişebilir.

Embriyo dönemi bitmek üzere

Bebeğinin embriyo dönemi bitmek üzeredir ve fetüs dönemine geçiş yaklaşmaktadır. Başı daha düz ve daha gelişmiş görünür. Kulaklar büyümeyi sürdürür. Ayak parmakları artık seçilebilir hâle gelir.

Kollar ve bacaklar artık kendiliğinden küçük hareketler yapabilir. Ancak bu hareketleri hissetmen için daha birkaç hafta gerekir.

Kalp atışını duymak için biraz daha beklemek gerekebilir

Kalp atışını evde kendin duymayı bekleme. Evde kullanılan Doppler cihazları yerine, bu değerlendirmeyi gebelik kontrollerinde sağlık profesyonelinin yapması hem daha doğru hem daha güvenlidir.

Vücudumda neler oluyor?

Son birkaç haftadır insan koryonik gonadotropin hormonunun, yani hCG’nin, düzeyi vücudunda hızla yükseliyordu. Bu hafta bu hormon en yüksek düzeylerine yaklaşır.

Östrojen ve progesteron gibi diğer hormonlar da yüksektir. Bu hormonlar rahme giden kan akışını artırır ve gebeliğin sürmesine yardımcı olur.

Birçok kadın bu dönemi duygusal açıdan yoğun yaşar. Dinlenmek ve destek kabul etmek bu nedenle önemlidir.

Kabızlık yaşayabilirsin. Bunun nedeni çoğu zaman gebelik hormonlarının bağırsak hareketlerini yavaşlatmasıdır.

Tat ve koku duyundaki değişiklikler nedeniyle bazı yiyeceklere aşerebilir, bazılarından tiksinebilirsin. Ancak çamaşır kolası, toprak ya da kil gibi yiyecek olmayan maddeleri yeme isteği olursa bunu sağlık profesyoneline bildirmen gerekir; bu duruma pika denir. Daha önce sevdiğin et, yumurta, süt ürünleri, baharatlı yiyecekler ve kahve gibi bazı seçenekler artık itici gelebilir. Koku alma duyun da artmış olabilir; yemek kokuları seni rahatsız ediyorsa bu kokulardan mümkün olduğunca uzak durmak faydalı olabilir.

Bu dönem sabah bulantısının en yoğun hissedildiği zamanlardan biri olabilir. Bulantı yalnızca sabah değil, günün herhangi bir saatinde görülebilir.

Hormonal ve fiziksel değişiklikler nedeniyle mide ekşimesi de yaşayabilirsin. Gazlı içecekler, kafein, çikolata, narenciye, domates, hardal, sirke, naneli ürünler ve işlenmiş etler bazı kişilerde bu yakınmayı artırabilir. Yağlı, baharatlı ve kızartılmış yiyecekler de mideyi rahatsız edebilir.

İç çamaşırların beline rahatsız edici gelmeye başladıysa daha rahat, esnek belli seçenekler tercih etmek faydalı olabilir.

Bebeğinle bağ kurmak için her gün kısa bir sessiz zaman ayırabilirsin. Günlük tutmak ya da bebeğine mektup yazmak da bazı anne adaylarına iyi gelebilir.

Sağlıklı bir kiloyu korumak

Gebelikte kilo yönetimi, kilo vermeye çalışmak anlamına gelmez. Amaç, sağlıklı beslenerek ve uygun ölçüde aktif kalarak hem kendini hem de bebeğini desteklemektir.

Gebelikte diyet yapmak önerilmez. Sağlıklı kilo artışı, bazı gebelik komplikasyonlarının riskini azaltmaya yardımcı olabilir. Kilonuzla ilgili kaygın varsa bunu doktorunla konuş.

Erken gebelik belirtileri

Bu dönemde belirtiler zorlayıcı olabilir. Bu hafta görülebilecek belirtiler şunlardır:

• aşırı yorgunluk
• bulantı
• ruh hâli değişimleri
• ağızda metalik tat
• hassas göğüsler
• yiyecek ve içecek tercihlerinde değişiklikler
• artmış koku alma duyusu
• vajinadan gelen süt beyazı akıntı
• hafif lekelenme
• âdet sancısına benzer kramplar
• yüzde koyulaşan cilt veya kahverengi lekeler
• daha gür ve parlak saçlar
• şişkinlik

Kanama olursa ya da seni endişelendiren bir belirti yaşarsan doktoruna başvur.

Belirtiler neden yoğun olabilir?

Bu dönemde hCG düzeyi yüksek olduğu için bulantı, ruh hâli değişimleri ve yorgunluk gibi belirtiler daha yoğun hissedilebilir. Bu belirtiler yorucu olsa da gebeliğin ilerlediğine işaret eden bulgulardan biri olabilir.

Bu hafta beslenme

Bu günlerde daha acıkıyor olabilirsin. Ancak gebeliğin bu döneminde “iki kişilik yemek” gerekmez. Ek kalori ihtiyacı daha çok ilerleyen haftalarda belirginleşir.

Birçok kadın az ve sık yemenin daha iyi geldiğini görür. Gün boyu az ve sık yemek, kan şekerinin daha dengeli kalmasına yardımcı olabilir; bu da bulantıyı hafifletebilir. Çok yağlı ve şekerli atıştırmalıklar yerine daha dengeli seçenekler hazırlamak faydalı olabilir.

Örneğin şunlar tercih edilebilir:

• az yağlı meyveli yoğurt
• sade yoğurt
• meyveli taze peynir
• yoğurda eklenen kuru kayısı, incir veya kuru erik

Sağlıklı atıştırmalık önerileri

Yorgun ve keyifsiz hissettiğinde bisküvi gibi seçeneklere yönelmek kolay olabilir. Ancak mümkün olduğunca daha besleyici atıştırmalıklar tercih etmek faydalıdır. Atıştırmalık fikirleri:

• tam buğday ekmeği çubuklarıyla haşlanmış yumurta
• havuç çubuklarıyla humus
• rendelenmiş peynirli pide ekmeği

Kompleks karbonhidratları unutma

Tuzlu kraker tek seçenek değildir. Enerji ihtiyacını karşılamak için kompleks karbonhidrat içeren besinler de faydalıdır. Örnekler:

• taze meyveler
• kurutulmuş veya dondurularak kurutulmuş meyveler
• taze sebzeler
• tam tahıllı ekmekler
• krakerler
• kahvaltılık tahıllar
• kabuklu fırınlanmış patates
• fasulye ve bezelye

Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE)

Sen ya da partnerin bir cinsel yolla bulaşan enfeksiyon taşıyor olabileceğini düşünüyorsan bunu sağlık profesyonelinle konuşman önemlidir. Erken değerlendirme, hem senin hem de gebeliğin açısından önem taşır.

Kabızlığı önlemeye çalış

Kabızlık bu dönemde sık görülür. Kullandığın bazı takviyeler, özellikle demir ve kalsiyum içeren ürünler, kabızlığı artırabilir.

Doktorunla görüşmeden ilaç kullanma. Gerekiyorsa yavaş salınımlı formüller ya da farklı takviye seçenekleri doktorun tarafından değerlendirilebilir.

Hafif egzersiz de yardımcı olabilir. Tempolu yürüyüş, yoga ya da yüzme gibi seçenekler bazı anne adaylarında rahatlama sağlayabilir.

Tuvalet ihtiyacını ertelememek de önemlidir. İhtiyacı uzun süre tutmak bağırsak hareketlerini daha da zorlaştırabilir.

Göğüs hassasiyeti

Göğüs hassasiyeti gebelikte çok yaygındır. Donuk bir ağrı, dolgunluk hissi ya da batıcı ağrı şeklinde olabilir.

Vücudun bu bölgede yağ depoluyor ve kan akışını artırıyor. Bu da doğumdan sonra emzirmeye hazırlığın bir parçasıdır.

Rahatsızlık belirginse havluya sarılmış bir buz torbası ya da ılık bir duş yardımcı olabilir.

İlk gebelik muayenen

İlk doğum öncesi muayenende gebelik takibinle ilgili bilgiler kayıt altına alınır. Senin ve bebeğinin ölçümleri, test sonuçları ve takip notları bu kayıtlarda yer alır. Randevulara giderken bu bilgilere erişimin olması yararlı olabilir.

Göğüslerin büyümüş ve belin biraz kalınlaşmış olabilir. Gebelik hormonlarının yoğun etkisi nedeniyle kendini hâlâ iyi hissetmiyor olabilirsin. Ancak birçok kişi ikinci üç aya geçerken belirtilerde bir miktar rahatlama yaşar.

Gebelikte duyguların

İlk üç ayda progesteron ve östrojen düzeyleri yüksektir. Bu durum duygusal değişikliklere yol açabilir. Bebeğinin sağlığı, maddi durumun ya da gelecek hakkında kaygılanman da mümkündür. Kendine zaman ayırmak ve stresi azaltmaya çalışmak önemlidir.

Baş dönmesi olursa

Oturduktan ya da uzandıktan sonra ayağa kalkarken yavaş hareket et. Baş dönmesi hissedersen otur ya da uzan. Sırtüstü yatarken başın dönüyorsa yan tarafına dönmek daha rahat olabilir.

İlaç kullanmadan önce kontrol et

Baş ağrın varsa bazı ağrı kesiciler gebelikte kullanılabilir; ancak her reçetesiz ilaç güvenli değildir. İlaç kullanmadan önce doktoruna ya da eczacına danış. Şiddetli ve geçmeyen baş ağrısı olursa değerlendirme gerekir.

Yanında atıştırmalık taşı

Sağlıklı atıştırmalıklar taşımak, gün içinde kan şekerinin çok düşmesini önlemeye yardımcı olabilir. Kuru kayısı gibi seçenekler demir alımına katkı sağlayabilir ve bağırsak hareketlerini destekleyebilir.

Gebelik yorgunluğu

Bu haftalarda yorgunluk belirgin olabilir. Bunun önemli nedenlerinden biri, vücudunun plasentayı geliştirmek için yoğun çalışmasıdır.

Kendini gün boyu bitkin hissedebilirsin. Bu durum ilk üç ayda yaygındır. Hormonlardaki değişim, metabolizmanın hızlanması ve kan şekeri ile tansiyondaki dalgalanmalar yorgunluğu artırabilir.

Bu arada küçük ve sık öğünler yemek, yeterli sıvı almak ve vücudunu çok zorlamadan hafif hareket etmek yardımcı olabilir.