36. Hafta

Bebeğim nasıl görünüyor?

Bebeğin artık aşağı yukarı bir marul büyüklüğünde. Önümüzdeki haftalarda büyüme biraz yavaşlayabilir; böylece bebek doğum için gerekli enerjiyi depolarken dar doğum kanalından geçişe de hazırlanır.

Bu hafta bebeğin daha çok bir yenidoğana benzer; tombul bacakları ve cildinin altında görülen damarlar nedeniyle pembemsi bir görünümü olabilir.

Akciğerleri artık büyük olasılıkla rahim dışında yardım almadan nefes alabilecek kadar olgunlaştı. Ayrıca anne sütünü emip sindirmeye hazırdır.

Bebeğinin kafatası kemikleri henüz birbiriyle kaynaşmamıştır. Bu, başın doğum kanalında daha kolay ilerlemesine yardımcı olur. Kafatası küçük vücudundaki tek yumuşak yapı değildir; kemiklerinin ve kıkırdağının çoğu da doğumdan sonra sertleşecektir.

Gebeliğin kaçıncı ayı?

36. haftada gebeliğinin 9. ayındasın. Doğuma artık yalnızca birkaç hafta kaldı.

Kan dolaşımı, bağışıklık ve sindirim sistemi

Kan dolaşımı büyük ölçüde olgunlaştı ve bağışıklık sistemi de rahim dışındaki enfeksiyonlara karşı koruma sağlayacak düzeye yaklaşmaya başladı.

RSV aşısı da bu dönemde hâlâ gündeme gelebilir. Genellikle gebeliğin geç döneminde önerilir (ülkendeki programa göre çoğunlukla 28–36. haftalar arasında), ama gerekirse doğuma kadar daha sonra da yapılabilir. Henüz yaptırmadıysan doktorunla konuş. Aşı, bebeğinin yaşamının ilk 6 ayında ciddi bronşiyolit kapma riskini önemli ölçüde (%70’in üzerinde) azaltabilir.

Sindirim sistemi ise doğumdan sonra bir süre daha olgunlaşmaya devam eder. Rahimdeyken bebeğin beslenme için göbek kordonuna güvendiği için sindirim sistemi gelişmiş olsa da tam anlamıyla faal değildir.

Bebeğin aşağı inmesi (“hafifleme”)

Bebeğin pelvik boşluğuna indiğinde, rahmin diyaframına yaptığı baskı hafifleyebilir. Bu olduğunda daha derin nefes almak ve daha rahat yemek yemek mümkün olabilir.

Her bebek doğum başlamadan önce mutlaka aşağı inmez. Ancak indiğinde mesaneye daha çok baskı yapabilir ve alt karında ek baskı hissedebilirsin.

Vücudumda neler oluyor?

Bebeğin pelvisine baş aşağı geçmiş olabilir. Bu, doğum eyleminin hemen başlayacağı anlamına gelmez; doğum hâlâ haftalar uzakta olabilir.

Vücut şeklinde değişiklik

Bebeğinin başı pelvise yerleşmeye başladıysa karnın daha aşağıda duruyormuş gibi görünebilir. Buna bazen “düşmeye başladı” denir. Karnının büyüklüğü, gevşeyen bağ dokuları ve değişen ağırlık merkezi nedeniyle daha yavaş hareket etmek isteyebilirsin. Eğilmek zorlaştıysa bağcıksız ayakkabılar tercih edebilir ve günlük işlerde yardım isteyebilirsin.

Vajinal akıntı doğum eylemi yaklaştıkça değişebilir. Kalın bir akıntı parçası, mukus tıkacının yerinden çıkması olabilir. Mukus berrak, pembemsi, kahverengimsi ya da biraz kanla renklenmiş olabilir. Daha koyu, kanlı akıntı “kanlı nişan” olabilir. Bu durumda doğum eyleminin diğer işaretlerine de dikkat et.

Suyun gelirse doktorunu ara. Amniyon sıvısı genellikle berrak ya da hafif sarımsı, sulu ve kokusuz ya da hafif tatlı kokuludur. Sızıntı, damlama ya da ani bir boşalma şeklinde gelebilir ve genellikle sızmaya devam eder.

Gebelikte baş ağrıları ve migrenler bu dönemde artabilir. Hormonal değişiklikler, susuz kalma, uyku sorunları ve stres sık nedenlerdir. Yeterli yemek, içmek, dinlenmek ve güvenli egzersiz yapmak bazen baş ağrılarını azaltabilir. Şiddetli, ani başlayan patlayıcı tarzda bir baş ağrın ya da ateş, ense sertliği veya görme sorunlarıyla birlikte bir baş ağrın varsa doktorunu ara.

Baş dönmesi de bu haftalarda yaygın olabilir. Kalp atış hızın artar, kalbin daha çok kan pompalar ve büyüyen rahim damarlarına baskı yapar. Çok hızlı ayağa kalkmamak, sırtüstü uzun süre yatmamak, düzenli yiyip içmek ve aşırı ısınmaktan kaçınmak yardımcı olabilir.

Pelvik ağrı da bu haftalarda sık görülür. Derin, keskin bir ağrı, batma ya da yanma gibi hissedilebilir. Gevşeyen bağlar, kilo alımı ve değişen ağırlık merkezi buna katkıda bulunur. Gebelik destek kemerleri, fizik tedavi ya da bazı rahatlatıcı yöntemler işe yarayabilir.

Bebeğin aşağıya indikçe alt karında ek baskı, vajinal baskı ve “şimşek kasık” olarak bilinen kısa, keskin ağrılar hissedebilirsin. Buna karşılık nefes darlığın hafifleyebilir ve daha rahat yemek yiyebilirsin.

Ödem, yani gebelik şişliği, bu dönemde daha belirgin olabilir. Ayak bileklerin, ayakların, ellerin ve yüzün daha şiş görünebilir. Su içmeye devam etmek yine de önemlidir.

Güldüğünde ya da öksürdüğünde biraz idrar kaçırman pelvik taban kaslarındaki gevşemeyle ilişkili olabilir. Hijyenik ped kullanmak ve pelvik taban egzersizlerini sürdürmek yardımcı olabilir.

Yuvalanma içgüdüsü de bu haftalarda artabilir. Kendini enerjik hissedersen bile dinlenme ve yemek molaları vermeye çalış.

Sezaryen sonrası vajinal doğum

Daha önce sezaryen doğum yaptıysan, bu gebelikte vajinal doğum mümkün olabilir. Bu, önceki sezaryen nedenine ve mevcut gebeliğin özelliklerine bağlıdır. Artıları ve eksilerini doktorunla konuşman gerekir.

Gebelik işaretlerin şunları içerebilir:

• Braxton Hicks kasılmaları
• uyku sorunları
• çatlaklar
• şiş ve kanayan diş etleri
• yuvarlak bağ ağrıları
• hemoroid
• vajinal akıntıda artış
• mukus tıkacı ya da kanlı nişan
• su gelmesi
• baş ağrısı
• baş dönmesi
• pelvik ağrı ve basınç
• nefes darlığı
• şiş eller ve ayaklar
• idrar kaçırma
• daha yağlı cilt ve daha parlak saçlar

Bu haftanın belirtileri

Bu hafta en belirgin yakınmalardan biri pelvik ağrı ve basınç olabilir. Bebek pelvise indikçe alt karında baskı hissi artabilir. Henüz aşağı inmediyse nefes darlığı yaşayabilirsin. Bu durumda işleri biraz yavaş yapmak, bol dinlenmek ve dik durmak yardımcı olabilir.

Bu hafta beslenme

Bu geç aşamada bile beslenme önemlidir. Ne yediğin hem kendi vücudunu hem de bebeğini etkiler.

Uskumru, somon ve sardalye gibi belirli balık türleri omega-3 yağ asitleri sayesinde bebeğin beyin gelişimi için faydalı olabilir. Süt ürünleri de kemik gelişimi için yararlıdır; süt, yoğurt ve peynir kalsiyum, yağ ve D vitamini sağlar.

Yarım yağlı ya da yağsız süt, az yağlı ya da düşük şekerli yoğurt ve azaltılmış yağlı peynir gibi seçenekler tercih edilebilir. Günde iki ya da üç porsiyon hedefleyebilirsin. Süt ürünü tüketmiyorsan, zenginleştirilmiş bitkisel alternatifler kullanılabilir.

Harekete geçme zamanı

Artık doğum sırasında ihtiyaç duyacağın şeyleri hazırlamaya başlamalısın. Hastane çantanın hazır olduğundan ve önemli telefon numaralarının elinin altında olduğundan emin ol.

Bebeğin doğduktan sonra işini kolaylaştırmak için önceden yemek hazırlamak faydalı olabilir. Dondurulabilecek yemekler doğum sonrası dönemde rahatlatıcı olabilir.

Egzersize devam etmek

Bu dönemde daha yavaş hareket etmek istemen, egzersizi tamamen bırakman gerektiği anlamına gelmez. Düzenli yürüyüş, pilates ya da yoga seni doğum için esnek tutmaya yardımcı olabilir ve sırt ağrısı ile siyatiği hafifletebilir.

Bu hafta doğan bebekler

Bu hafta doğan bebekler orta ya da geç preterm kabul edilir. Ciddi sorun yaşama olasılıkları daha düşük olsa da, term bebeklere göre daha yakından izlenmeleri gerekebilir.

Bebeğin makatsa ne yapmalı

Bebeğin 36. haftada makat pozisyonundaysa, dış sefalik versiyon (ECV) önerilebilir. Bu, bir sağlık çalışanının karnına baskı uygulayarak bebeği baş aşağı pozisyona döndürmeye çalıştığı işlemdir. Başarılı olmazsa ya da bu tercih edilmezse sezaryen gündeme gelebilir.

B grubu streptokok (GBS)

Bu haftalarda B grubu streptokok için test yapılabilir. GBS birçok yetişkin için zararsız olsa da, doğum sırasında yenidoğanda ciddi enfeksiyona yol açabilir. Test için uzmanın vajina ve rektumdan sürüntü alabilir. Sonuç pozitifse, doğum eylemi sırasında damar yoluyla antibiyotik verilebilir.

Doğum ve doğum için ağrı kesme

Doğum öncesinde ağrı kesme seçeneklerini bilmek rahatlatıcı olabilir. Kendini kontrol altında hissetmen daha sakin kalmana yardımcı olabilir. Erken doğum eyleminde ılık banyolar, sırt masajı, parasetamol, TENS ve hareket etmek bazı kişilerde işe yarayabilir.

Perinenize masaj yapmayı dene

Vajinal doğum planlıyorsan, doğuma giden haftalarda perine bölgesine masaj yapmak, epizyotomi ya da perine yırtığı ihtimalini azaltmaya yardımcı olabilir. Nasıl yapılacağı konusunda doktorundan bilgi alın.

Bu haftalarda doktorunla yapacağın kontroller daha da önemlidir. Tansiyonun, idrarın ve karnının boyutu değerlendirilebilir. Gitmek zor gelse bile bu randevuları aksatmamak gerekir.

Sularının geldiğini düşünüyorsan

Suların 37. haftadan önce gelirse bu, doğum öncesi membranların erken yırtılması anlamına gelebilir ve hemen tıbbi yardım gerektirir. Su gelmesi, kontrol edemediğin bir damlama ya da fışkırma şeklinde hissedilebilir.

Yan uyumayı tercih et

Üçüncü trimesterde yan yatmak önerilir. Araştırmalar, sırtüstü uyumanın ölü doğum riskinde artışla ilişkili olabileceğini göstermiştir. Bu tavsiye hem gece uykusu hem de gündüz kestirmeleri için geçerlidir.

Gebelik yürüyüşü ya da yalpalaması

Son haftalarda birçok kişi daha yalpalayan bir yürüyüş geliştirdiğini fark eder. Bunun nedeni gevşeyen bağ dokuları ve değişen ağırlık merkezidir.

Mukus tıkacı ve doğumun erken evreleri

Mukus tıkacını kaybetmek, doğumun yaklaştığının işareti olabilir. Ancak doğum birkaç saat içinde de başlayabilir, haftalar sonra da. Tüm gebeler bunu fark etmeyebilir.

Doğumun erken, aktif ve geçiş evreleri vardır. İlk evre en uzun ama genellikle en hafif olan evredir. Aktif doğumda kasılmalar daha güçlü ve daha uzun olur. Geçiş dönemi ise genellikle en yoğun ama daha kısa evredir.

Bulantı geri dönebilir

Bazı gebelerde üçüncü trimesterde ya da doğum eyleminden hemen önce bulantı ve kusma yeniden görülebilir.