40. Hafta

Bebeğim nasıl görünüyor?

Bebeğin artık küçük bir balkabağı büyüklüğüne ulaştı.

Bu dönemde yeni büyük gelişimlerden çok, doğuma hazırlığın son aşaması öne çıkar. Bebeğin rahimde artık iyice sıkışıktır, ama hareketleri sürmelidir. Hareketler yavaşlamamalı ya da durmamalıdır.

Kafa kemikleri ve bıngıldaklar

Bebeğin kafa kemikleri henüz tam kaynaşmamıştır. Bu, doğum kanalından geçişi kolaylaştıran doğal bir durumdur.

Doğumdan sonra bebeğinin başındaki yumuşak alanlara bıngıldak denir. Bu alanlar zaman içinde kapanır.

Bebeğinle ilk karşılaşma

Doğumdan hemen sonra bebeğinin cildi kırmızı-mor görünebilir. Elleri ve ayakları birkaç gün mavimsi kalabilir. Saçları ve tırnakları uzamış olabilir. Doğduğunda üzerinde vernix, kan, amniyon sıvısı ya da ince tüy kalıntıları bulunabilir.

Yenidoğanların görüşü doğumda tam net değildir; ancak sesini tanıyabilirler. Sen ve partnerin bebeğinle konuştukça seslerine aşinalık gösterebilir.

Gebeliğin kaçıncı ayı?

Bu hafta hâlâ 9. ayın içindesin ve tahmini doğum tarihine ulaştın; ancak doğumun birkaç gün daha gecikmesi hâlâ normal olabilir.

Vücudumda neler oluyor?

İlk bebeğinse bu hafta rutin bir kontrol randevun olabilir. Bu kontrolde genellikle tansiyon, idrarda protein, karın ölçümü ve bebeğin durumu değerlendirilir.

Bu kontroller, özellikle preeklampsi açısından önemlidir.

Braxton Hicks ve gerçek kasılmalar nasıl ayırt edilir?

Braxton Hicks kasılmaları:

• düzensizdir,
• sıklığı ve şiddeti değişkendir,
• genellikle giderek güçlenmez,
• pozisyon değiştirince ya da dinlenince azalabilir.

Gerçek doğum kasılmaları ise:

• düzenli aralıklarla gelir,
• zamanla daha sık olur,
• giderek daha güçlü ve daha ağrılı hâle gelir,
• dinlenmekle geçmez.

Kasılmalar yaklaşık 60 saniye sürüp 5 dakikada bir geliyorsa doktoruna ya da hastaneye başvur.

Doğumun aşamaları

Doğum üç aşamadan oluşur:

• Birinci aşama: Rahim ağzının açıldığı ve kasılmaların düzenli, sık ve güçlü hâle geldiği, genellikle en uzun süren aşamadır.
• İkinci aşama: Rahim ağzı tam açıldıktan sonra, kasılmalar ve ıkınmayla bebeğin doğum kanalından geçip dünyaya geldiği aşamadır.
• Üçüncü aşama: Bebek doğduktan sonra plasentanın (eşin/son) rahimden ayrılıp doğduğu aşamadır.

Suların gelmesi

Suların gelmesi büyük bir boşalma şeklinde olmayabilir; küçük bir sızıntı olarak da fark edilebilir.

Şu ayrımlar önemlidir:

• idrar genellikle sarımsı renkte ve amonyak kokuludur,
• normal vajinal akıntı daha krem kıvamında olabilir,
• amniyon sıvısı genellikle daha berraktır ve hafif tatlımsı olabilir.

Emin olamadığın durumlarda bile doktoruna haber vermen gerekir.

Suyun yeşil ya da kahverengi olması, rahimde mekonyum çıkışı olabileceğini düşündürebilir ve acil değerlendirme gerekir.

Doğum tarihi geçtiyse

Evde doğumu başlatma yöntemlerinin güvenli ve kanıtlı olmadığı bilinmektedir. Ahududu yaprağı çayı, meme ucu uyarımı, çok baharatlı yiyecekler ya da benzeri uygulamaları denemeden önce mutlaka doktorunla konuş.

Sırt ve pelvik ağrı

Bebeğin iyice aşağı indiğinde pelvik baskı, kasık ağrısı ve bel ağrısı artabilir. Bu durum yürümeyi ve uyumayı zorlaştırabilir.

Dinlenmek, ağrıyı artıran hareketleri azaltmak, masaj, ılık duş ve nazik yürüyüş gibi yöntemler rahatlatabilir.

Uykusuzluk ve bekleme stresi

Bu dönemde uykusuzluk çok yaygındır. Hormonlar, rahatsızlık hissi, sık idrara çıkma ve doğum beklentisi buna katkıda bulunabilir.

Tutarlı bir uyku rutini kurmak, gündüz kısa dinlenmeler yapmak ve geceleri rahat bir pozisyon bulmak yardımcı olabilir.

Ödem ve uyarı işaretleri

El, ayak ve parmaklarda şişlik sık görülür. Ancak ani artış önemli olabilir.

Aşağıdaki durumlarda hemen doktoruna başvur:

• yüzde, ellerde veya ayaklarda ani şişlik artışı,
• şiddetli baş ağrısı,
• görme bozukluğu,
• bebeğin hareketlerinde azalma,
• kötü kokulu, renkli ya da sürekli sıvı gelmesi,
• vajinal kanama.

İlk ten tene temas

Doğumdan hemen sonra şartlar uygunsa bebeğini göğsüne alman önerilebilir. Bu, ten tene temas olarak bilinir.

Ten tene temas; bebeğin kendini güvende hissetmesine, annenin sesini ve kokusunu tanımasına, bağ kurmaya ve ilk emme davranışlarının başlamasına katkı sağlayabilir.

Bu hafta görülebilecek belirtiler arasında şunlar olabilir:

• güçlü Braxton Hicks kasılmaları
• gerçek doğum kasılmaları
• bel ve kasık ağrısı
• pelvik baskı
• sık idrara çıkma
• göğüslerden kolostrum sızıntısı
• uykusuzluk
• mide ekşimesi ve hazımsızlık
• ishal
• hemoroid yakınmaları
• el ve ayaklarda şişlik
• mukus tıkacının gelmesi
• kanlı nişan
• suların gelmesi

Bu dönemde miden çok sıkışmış olabilir. Bu nedenle büyük öğünler yerine az ve sık yemek daha rahat olabilir.

Enerji düzeyini korumak için küçük ve hafif atıştırmalıklar daha uygun olabilir. Muz ve yoğurt gibi hafif seçenekler buna örnek verilebilir.

• Bebeğinin hareketlerini her gün takip et.
• Hareketler azalırsa ya da zayıflarsa hemen kontrol için başvur.
• 40. hafta ve 41. hafta randevularını kaçırma.
• Doğum belirtilerini yeniden gözden geçir.
• Suyunun geldiğini düşünüyorsan bekleme.
• Kendini iyi hissediyorsan nazik yürüyüş ve hafif hareketleri sürdürebilirsin.
• Evde doğum planlıyorsan yedek planını netleştir.
• Doğum sonrası ilk günler için rahat kıyafetleri ve temel ihtiyaçları hazır et.

Tahmini tarih geçince ne olur?

Tahmini doğum tarihi yalnızca bir tahmindir; bebeklerin yalnızca küçük bir bölümü tam bu tarihte doğar. Gebeliğin bu tarihin birkaç gün ya da daha fazla ötesine uzaması yaygın bir durumdur ve gebeliklerin önemli bir kısmı 41. haftaya kadar sürebilir.

Bu nedenle tahmini tarihi geçmek çoğu zaman bir sorun işareti değildir. Yine de bu aşamada doktorun seni daha yakından izlemek isteyebilir.

Membran sıyırma hakkında

Membran sıyırma, doktorunun ya da seni izleyen sağlık profesyonelinin rahim ağzı çevresinde nazik bir hareketle zarları kibarca ayırmasıdır. Bu işlem, doğumu başlatmaya yardımcı olabilecek doğal maddelerin salınmasını teşvik etmeyi amaçlar.

Membran sıyırma, doğum eyleminin kendiliğinden başlama olasılığını artırabilir ve bazen indüksiyon ihtiyacını azaltır. Bu seçeneğin senin için uygun olup olmadığını doktorun değerlendirir.

İndüksiyon hakkında

İndüksiyon, doğum eyleminin tıbbi yöntemlerle başlatılmasıdır. Gebelik tahmini tarihin belirgin biçimde ötesine, genellikle 41 ile 42. haftalara doğru uzadığında gündeme gelebilir. Çünkü bu noktadan sonra bazı riskler artabilir.

İndüksiyonda doğumu başlatmak için farklı yöntemler kullanılabilir. Bunlar arasında doğumu hazırlayan maddelerin uygulanması, su kesesinin açılması ve kasılmaları başlatan ilaçların verilmesi yer alır. Hangi yöntemin uygun olduğunu durumuna göre doktorun belirler.

Tahmini tarih sonrası izlem

Tahmini doğum tarihini geçtiğinde doktorun bebeğinin durumunu daha yakından izleyebilir. Bu izlem, bebeğin kalp atışının değerlendirilmesi, ultrason ve amniyon sıvısının kontrolü gibi adımları içerebilir.

Bu izlemin amacı, gebelik uzadıkça bebeğin iyilik hâlinin sürdüğünden emin olmaktır. Önerilen kontrolleri aksatmamak bu dönemde özellikle önemlidir.

Hareket takibini sürdürmek

Bebeğinin hareketleri için geçerli olan “normal” tek bir sayı yoktur; önemli olan, bebeğinin alıştığın kendi hareket düzenidir. Tahmini tarihi geçsen bile hareketlerin yavaşlaması ya da azalması beklenen bir durum değildir.

Hareketlerde herhangi bir azalma ya da değişiklik fark edersen bunu ertesi güne bırakma; hemen doktoruna başvur. Azalmış hareket bazen bir uyarı işareti olabilir.