Aşılar ve Yenidoğan Taramaları

Türkiye'nin çocukluk aşı programı, bebeğini 13 ciddi hastalığa karşı koruyan ve tamamen ücretsiz işleyen bir sistemdir. Aile sağlığı merkezin seni takvime göre çağırır; senin işin randevuları kaçırmamak. Bu rehber "hangi ay, hangi iğne, neden?" sorularının cevabı.

Not: Aşı takvimi Sağlık Bakanlığı tarafından güncellenebilir (en son 2025'te altılı karma aşıya geçildi); aile hekiminin söylediği güncel takvim her zaman esastır.

Doğumda (ilk 72 saat)

• Hepatit B (1. doz) — karaciğeri koruyan ilk kalkan, tercihen ilk 24 saatte.

2. ayın sonunda

• Altılı karma (1. doz): tek iğnede difteri, boğmaca, tetanos, çocuk felci, Hib menenjiti ve Hepatit B.
• KPA (1. doz): zatürre ve menenjit yapan pnömokok bakterisine karşı.
• BCG: verem aşısı — yerinde küçük bir iz bırakması normaldir, o iz koruma işaretidir.

4. ayın sonunda

• Altılı karma (2. doz) + KPA (2. doz).

6. ayın sonunda

• Altılı karma (3. doz) + ağızdan çocuk felci damlası (OPA 1. doz).

12. ayda

• KKK (kızamık-kabakulak-kızamıkçık) + suçiçeği + KPA pekiştirme.

18. ayda

• Altılı karma pekiştirme + OPA (2. doz) + Hepatit A (1. doz).

24. ayda

• Hepatit A (2. doz) — bulaşıcı sarılığa karşı serinin tamamlanışı.

Rotavirüs ve meningokok aşıları devlet programında yok; birçok çocuk doktoru önerir ama ücretlidir — doktorunla konuşup bütçene göre karar verebilirsin.

Aşı günü akşamı biraz huysuz bir bebek, işleyen bir bağışıklık sisteminin sesidir:

• Normal: iğne yerinde kızarıklık-şişlik, hafif ateş, huzursuzluk, iştahsızlık — genellikle 1-2 günde geçer. Doktorunun onayladığı ateş düşürücüyü kullanabilirsin.
• BCG'de haftalar sonra aşı yerinde küçük yara ve kabuklanma olması sürecin doğal parçasıdır; sıkma, merhem sürme.
• Doktora başvur: düşmeyen/çok yüksek ateş, saatlerce durdurulamayan ağlama, havale, uyandırmakta zorluk, yüz-dudak şişmesi ya da nefes zorluğu (bu sonuncular acildir).

Doğumdan sonraki ilk 48-72 saatte bebeğin topuğundan birkaç damla kan alınır; ilk hafta içinde aile hekimi ikinci örneği alır. Bu minicik test, erken yakalandığında tedavi edilebilen 6 doğuştan hastalığı tarar:

• Fenilketonüri, konjenital hipotiroidi, kistik fibrozis, biyotinidaz eksikliği, konjenital adrenal hiperplazi ve SMA (2022'den beri aynı damladan).

"Tekrar kan istendi" çağrısı panik sebebi değildir — örneklerin bir kısmı teknik nedenle yinelenir. Yine de çağrıldığında geciktirme.

• İlk test hastanede, taburcu olmadan yapılır; ilk 1 ayda tamamlanır.
• İlk testten geçememek sık görülür (kulakta doğum sıvısı bile buna yol açar) — tekrar testine mutlaka git.
• Erken tanının değeri büyük: işitme kaybı 3. aya kadar tanınıp 6. aya kadar cihazlandığında konuşma gelişimi büyük ölçüde korunur.

Bu rehber güvenilir sağlık kaynaklarından derlenmiş genel bilgidir; aşı uygulamaları ve tarama sonuçları kişiden kişiye değişir ve buradaki hiçbir bilgi muayenenin yerini tutmaz. Kararlarını mutlaka doktorunun ve aile hekiminin kontrolünde ver; emin olmadığın her durumda önce onlara danış.